Sosyal medyada neden herkesin hayatı benden iyi görünüyor?

Bir arkadaşınızın terfi haberini görüp seviniyor, birkaç dakika sonra kendi hayatınızda geride kaldığınızı düşünüyor olabilirsiniz. Bir tatil fotoğrafı, düzenli bir ev veya mutlu bir çift görüntüsü de benzer bir etki yaratabilir. Sosyal medyada kendini başkalarıyla kıyaslamak, gördüğünüz sınırlı bir paylaşımı kendi hayatınızın bütünüyle karşılaştırdığınızda zorlayıcı hâle gelebilir. Bu his, değersiz olduğunuzu ya da hayatınızı yanlış yaşadığınızı göstermez.

Neden herkes benden daha iyi yaşıyor gibi görünüyor?

Bir paylaşımda sonucu görürsünüz; öncesindeki koşulları, kişinin desteklerini veya zorlandığı alanları çoğunlukla bilmezsiniz. NHS’nin yalnızlıkla baş etme rehberi, insanların sosyal medyada iyi anlarını paylaşabileceğini ve bu görüntülerle yapılan karşılaştırmaların yalnızlığı artırabileceğini hatırlatır. Bunun anlamı bütün paylaşımların sahte olduğu değildir; görünen bilginin eksik olduğudur.

Kendinize şunu sorabilirsiniz: “Bu kişinin hayatı hakkında gerçekten ne biliyorum?” Bir fotoğraftan ilişkinin tamamını, bir başarı duyurusundan kişinin bütün mesleki yolculuğunu çıkaramazsınız. Kendi yorgunluğunuzu çok yakından bilirken karşınızdaki kişinin yalnız belirli bir anını görüyor olabilirsiniz.

Kıyaslama her zaman zararlı mı?

Başkasından fikir almakla onun hayatını kendinize zorunlu bir ölçü yapmak aynı deneyim değildir. Birinin çalışma biçimini görüp denemek isteyebilirsiniz. Fakat “Ben de onun yaşında aynı noktada olmalıydım” düşüncesi, koşullarınız arasındaki farkları görünmez kılabilir.

2017’de yayımlanan, 696 katılımcılı bir araştırma, sosyal ağ kullanımı, kendinden daha iyi durumda gördüğü kişilerle karşılaştırma, benlik saygısı ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkileri inceledi. Bulgular kişilerin kıyaslamaya yatkınlığına göre farklılaşabiliyor. Çalışma, her sosyal medya kullanımının herkeste aynı sonucu doğurduğunu veya tek başına nedenselliği kanıtlamıyor.

Bir paylaşım beni etkilediğinde kendime ne sorabilirim?

Aşağıdaki kurgu örnekte bir tanı veya puanlama yok. Amaç, gördüğünüz şeyle kendiniz hakkında verdiğiniz hükmü ayırmak:

• Gördüğüm: Bir arkadaşım yeni işe başladığını paylaştı.
• Çıkardığım sonuç: “Herkes ilerliyor, bir ben başarısızım.”
• Bilmediğim: Başvuruların ne kadar sürdüğü, aldığı destekler ve benim koşullarımla farkları.
• Kendi adıma sorum: İşimle ilgili değiştirmek istediğim somut bir şey var mı?

Son soru sizi bir başvuru hazırlamaya götürebilir; bazen de o gün dinlenmeye ihtiyaç duyduğunuzu fark edersiniz. Başkasının iyi haberini kendiniz hakkında bir sınav sonucuna dönüştürmek zorunda değilsiniz. Sevinmek ve kendi hayatınızla ilgili üzülmek aynı anda yaşanabilir.

Sosyal medya akışımı nasıl değerlendirebilirim?

Bir süre için hangi içerikten sonra nasıl hissettiğinizi fark etmeyi deneyin. Aynı hesapları tekrar tekrar kontrol etmek sizi daha çok sıkıştırıyorsa o içeriklere ara vermek veya bildirimleri azaltmak bir seçenek olabilir. Bunu kendinize verilmiş bir ceza gibi değil, kullanım biçiminizi değerlendirmek için küçük bir deneme olarak düşünebilirsiniz.

Örneğin iş aradığınız bir dönemde başarı duyurularını gece boyunca okumak yerine, başvuru için kullanacağınız bilgiyi daha belirli bir zamanda arayabilirsiniz. Arkadaşlarınızla bağlantı kurduğunuz alanları da hesaba katın. Amaç herkes için sosyal medyayı tamamen bırakmak değildir. Daha genel etkileri sosyal medya ve psikoloji yazımızda ele alıyoruz.

Kendi değerimi yalnız başarılarla ölçüyorsam nereden başlayabilirim?

NHS’nin benlik saygısı rehberi, kendiniz hakkındaki olumsuz inanışları fark etmeyi, bunların dayanaklarını incelemeyi ve kendinize daha anlayışlı yaklaşmayı önerir. Değerinizi tek bir görünüş, ilişki durumu veya başarı ölçütüne indirgediğiniz anları not edebilirsiniz.

“Bu hafta benim için ne önemliydi?” sorusunu başarı listesi hazırlamadan da yanıtlayın. Bir yakınınızla ilgilenmek, zor bir konuşmayı yapmak veya bir sorumluluk için destek istemek sizin için anlamlı olabilir. Kendi değerlerinizi ve bunlarla uyumlu adımları düşünmek isterseniz kabul ve kararlılık terapisi hakkındaki yazımız ilgili bir okuma sunar.

Ankara’da psikolog desteğini ne zaman düşünebilirim?

Karşılaştırmalar uzun süren değersizlik hissine dönüşüyor, sosyal ortamlardan kaçınmanıza veya günlük işlerde zorlanmanıza eşlik ediyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşebilirsiniz. Görüşmede yalnız ekran süresini değil, hangi içeriklerin hangi düşünceleri tetiklediğini anlatmanız da yararlı olabilir.

Ankara psikolog sayfamızdan görüşme seçeneklerini inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz. Kendi durumunuzu anlatmak için “Sosyal medyaya girdikten sonra bütün hayatım geride kalmış gibi geliyor” cümlesiyle başlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kıyaslama yapmam kötü biri olduğumu mu gösterir?

Hayır. Bir düşünce veya duygu tek başına kişiliğiniz hakkında böyle bir yargı vermez. Onunla nasıl ilişki kurduğunuza ve davranışlarınızı nasıl etkilediğine bakabilirsiniz.

Hesapları sessize almak yeterli olur mu?

Bazı kişiler için yararlı bir düzenleme olabilir. Ancak kendinizle ilgili zorlayıcı düşünceler sürüyorsa yalnız uygulama ayarlarına odaklanmak ihtiyacınızın tamamını karşılamayabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişisel değerlendirme ve tanı yerine geçmez. Örnekler kurgudur. Kapak, yapay zekâyla üretilmiş temsili bir görseldir; gerçek danışan fotoğrafı değildir.